Zoeken

De eerste aanvragen voor de Tegemoetkoming Stoffengerelateerde Beroepsziekten zijn toegekend, onder wie aan de 43-jarige Darnell. De oud-procesoperator uit Zoetermeer lijdt aan allergisch beroepsastma. Hij liep de ziekte op bij een chemisch bedrijf door een incident dat nog lang zou nadreunen, zowel geestelijk en lichamelijk als juridisch en financieel.

‘Het stof kwam overal terecht, zelfs onder mijn masker’

Als in 2016 het bedrijf een productie wil starten waarbij een sensibiliserende stof zal worden gebruikt, ondergaan Darnell en zijn collega’s een uitgebreid onderzoek. Hij blijkt als enige uit de ploeg allergisch voor de stof. De toxicoloog adviseert om blootstelling zoveel mogelijk te vermijden. Toch wordt hij tijdens een avonddienst op de productie gezet. ‘Onder protest, dat wel’, blikt hij terug. ‘Ik had immers allergisch op de stof gereageerd, wat alom bekend was. Maar we waren sterk onderbezet, ik werd die avond echt voor het blok gezet.

‘Tijdens de derde dienst gaat het mis. Als gevolg van een verstopte trechter loopt de container van de machine vol. Darnell en een collega moeten de inhoud overhevelen naar een andere. In die container komt tijdens het aankoppelen de inhoud van de inmiddels ook volgelopen hopper met een plof terecht. Een enorme stofwolk is het gevolg. ‘Het stof kwam overal terecht, zelfs onder mijn masker. Toen ik even later mijn gezicht waste, zag ik een heftige huiduitslag in mijn gezicht, op mijn borst en hals.’

30 duizend euro om te vertrekken

Darnell mag van de leiding die avond niet naar de huisartsenpost. Hij moet zijn dienst uitzitten. Letterlijk, in de controlekamer van het bedrijf. Daar wordt hij steeds benauwder. Eenmaal thuis heeft hij last van een piepende ademhaling. Darnell consulteert de bedrijfsarts, die hem voor een reeks allergietesten naar het ziekenhuis doorverwijst en de ziekmelding doet. ‘Vanaf dat moment ben ik voor van alles en nog wat uitgemaakt. Ik zou een profiteur zijn, een slaatje uit de situatie willen slaan. De astma werd zelfs op mijn afkomst gegooid, omdat ik uit Suriname kom. Kun je dat geloven? Ik kreeg 30 duizend euro bruto aangeboden om te vertrekken. Wel moest ik dan voor strikte geheimhouding tekenen. En alles wat er in de toekomst met mijn gezondheid zou gebeuren, was voor mijn rekening.’

Als enige boventallig verklaard

Darnell weigert het aanbod. Hij krijgt vervangend werk in de logistiek. Maar als hij na een halfjaar vakantie wil opnemen, blijkt dat hij nog steeds ziek staat gemeld. Zo probeert het bedrijf hem er via de achterdeur uit te werken. Hij spant een zaak aan die hij wint en werkt vervolgens vijf jaar op het laad- en losterrein. Ook hier stuit hij op veel onbegrip. ‘Vanwege mijn astma mocht ik weinig, maar ik kreeg wel het salaris van een ervaren procesoperator. Collega’s keken me met scheve ogen aan, de sfeer was niet te harden. Uiteindelijk ben ik vanwege een overdracht van het bedrijf als enige van de afdeling boventallig verklaard, terwijl ik er langer werkte dan sommige anderen. Ik kon een ontslagvergoeding krijgen conform de oude, ruimere kantonrechtersformule. Ik dacht: weet je wat? Ik kies eieren voor mijn geld. Niemand moet me daar. Elke dag ga ik met tegenzin naar mijn werk. Het is mooi geweest.’

Tot inkeer komen

Nu zit Darnell een paar maanden thuis. Hij is allergisch voor alle denkbare soorten stof. Krijgt hij te veel binnen, dan klapt alles dicht. Een puffer geeft wat verlichting, maar de klachten zullen nooit meer weggaan. Ondanks dit alles is zijn blik gericht op de toekomst. Na de zomer begint hij met een coachopleiding om mensen te helpen om de balans tussen lichaam en geest terug te vinden. Hij paste deze ‘holistische’ methode ook toe op zichzelf. ‘Lang heb ik ermee rondgelopen dat ik zo weinig begrip kreeg voor mijn situatie. Totdat ik dacht: ik moet naar binnen keren, in plaats van naar buiten. Niet in het cognitieve blijven hangen, maar letterlijk tot inkeer komen. Vanaf dat moment ben ik steeds meer in het heden gaan leven, in plaats van in het verleden. Ik deed dat helemaal zelf, op basis van wat ik online kon vinden. Maar het werkte wel.’

Tijd voor een nieuw hoofdstuk

Terwijl zelfs zijn familie en vrienden twijfelden aan zijn integriteit, is zijn vrouw altijd achter hem blijven staan. Als zij een nieuwsbericht leest over de TSB-regeling, seint zij haar man in. ‘Fijn hoe het instituut de zaken zo netjes heeft geregeld’, blikt Darnell terug. ‘Met mijn behandelaar kon ik heel goed praten, het voelde echt vertrouwd. De aanvraag bij het ISBG heeft een paar maanden geduurd, terwijl de rechtszaak voor de aansprakelijkheid die ik tegen mijn oud-werkgever heb aangespannen al zeven jaar loopt. Als ik die zou winnen, dan moet ik de tegemoetkoming terugstorten. Maar met die zaak ga ik door tot het bittere eind, het is echt een morele kwestie geworden. Toch wil ik ook niet té vaak terugblikken op die nare tijd. De tegemoetkoming heeft geholpen om daarvan een heel stuk af te sluiten. Het is een hele opluchting om erkenning te krijgen van een deskundige partij die een objectief, neutraal oordeel velt. Over twee jaar ga ik mijn eigen praktijk beginnen. Het is tijd voor een nieuw hoofdstuk in mijn leven.’

‘Tijdens het schilderen viel zomaar ineens mijn arm naar beneden’, blikt Hendrik Jan terug op het moment dat zich voor het eerst een symptoom van zijn ziekte openbaarde. Hij was zittend op een steiger aan het werk bij een winkelpand in Zutphen. ‘Plotseling voelde ik al mijn krachten wegvloeien, als een fietsband die leegloopt. Ik viel zo van de steiger op de stoep. Daar lag ik dan.‘

Even later lukt het Hendrik Jan om op handen en knieën naar binnen te kruipen. Hij aarzelt geen moment en belt zijn baas, om te vertellen dat hij naar de dokter zal gaan. ‘En weet je wat nu het gekke was? Precies op dat moment kwam een collega binnen, met in zijn handen een blaadje van de bond. Hij zei: Henk, er staat een interessant verhaal in over OPS, dat moet je eens lezen. Toen ik dat eenmaal gelezen had, dacht ik: als het dát maar niet is.’

Na een doorverwijzing naar het Solvent Team in Amsterdam krijgt Hendrik Jan het nieuws dat hij wel degelijk OPS (CSE) heeft. Het is 1999 en hij is dan nog maar 53. ‘Je kunt je vak niet meer uitvoeren, werd mij verteld. Wat zou je ervan vinden als je met vervroegd pensioen zou gaan? Dat was best even slikken, maar ik had gewoon geen keus. Als ik door was gegaan met mijn werk, dan was ik er nu misschien niet meer geweest.’

Hendrik Jan begint als schilder op zijn zeventiende en werkt veel met synthetische verf. Tijdens zijn werk zijn de ruimtes vaak slecht geventileerd. Eén project kan hij zich nog goed herinneren. ‘In een nieuw kantoor was een zwevende houten vloer geplaatst. Daar moesten we de betonvloer en muren schilderen met twee-componentenverf, echt puur vergif. Regelmatig haalden we er een vloerplaat uit zodat we even naar lucht konden happen. Op maandag trok ik een schone overall aan, op vrijdag kon ik er zo uitkruipen. Dat ding was door de verf zo hard geworden, die bleef vanzelf rechtop staan.’

Als de schoondochter van Hendrik Jan hoort van de regeling voor werknemers met CSE, maakt ze de aanvraag voor hem in orde. ‘Die regeling is er wel wat laat gekomen’, zegt hij. ‘Want door de arbeidsongeschiktheid ga je er financieel toch behoorlijk op achteruit. Maar het OPS-loket heeft alle medewerking verleend en alles vlot geregeld, mede dankzij het feit dat ik alle papieren van mijn diagnose netjes had bewaard.’

Hendrik Jan is vaak vergeetachtig en ook snel moe. ‘Na tien minuten inspanning vloeien al mijn krachten weg. In het begin had ik daar moeite mee, maar ik heb ermee leren leven. Ik ben gewoon blij dat ik er nog ben. Ook ben ik echt héél blij dat ik destijds niet heb gewacht, maar meteen actie heb ondernomen. Het klinkt gek, maar mijn val van die steiger is ergens ook mijn geluk geweest.’

Rapportage: overzicht van ernstige stoffengerelateerde beroepsziekten
Het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten (NCvB) publiceert 13 juli 2022 een voorlopig overzicht van ernstige stoffengerelateerde beroepsziekten.
Dit overzicht is in overleg en samenwerking met de andere kernpartijen die participeren in het Landelijk Expertise Centrum Stoffengerelateerde Beroepsziekten (Lexces) en in opdracht van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) tot stand gekomen. Deze rapportage bevat een overzicht, classificatie en afwegingskader ernstige stoffengerelateerde beroepsziekten. Het overzicht heeft op dit moment een voorlopig karakter en is dynamisch. Het overzicht van ernstige stoffengerelateerde beroepsziekten vindt u hier.

Rapportage: protocollen en inrichten deskundigenpanels
Het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten (NCvB) publiceert op 2 december 2022:

• Een lijst met ernstige beroepsziekten die als eerste uitgewerkt zullen worden voor aanvang van de Regeling TSB;
• Een voorstel van de eerste panels van deskundigen voor de uitvoering van de TSB. Als onderdeel hiervan: het opleveren van een geactualiseerd generiek afwegingskader voor het op individueel niveau diagnosticeren van stoffengerelateerde beroepsziekten;
• Protocollen per beroepsziekte op de lijst van ernstige stoffengerelateerde beroepsziekten voor de uitvoering van de TSB.
• Blootstellingsbeoordeling bij longkanker door asbest, gebaseerd op een Job-exposure matrix (het SYNERGY, SYN-JEM project).

De opdracht van het Ministerie van SZW is uitgevoerd in samenwerking met de kernpartijen die participeren in het Lexces: het NCvB, de Polikliniek Mens en Arbeid (PMA), het IRAS, het Nederlands Kenniscentrum Arbeid en Longaandoeningen (NKAL), en het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM).
De eindrapportage van het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten kunt u hier lezen.

Rapport Commissie Heerts: ‘Stof tot nadenken’
Werknemers die ziek worden als gevolg van blootstelling aan gevaarlijke stoffen hebben belang bij een snelle tegemoetkoming, zonder ingewikkelde rechterlijke procedures. Dat concludeert de onderzoekscommissie onder leiding van Ton Heerts, die in opdracht van het kabinet onderzocht hoe de afhandeling beroepsziekteclaims kan worden vereenvoudigd. De commissie onderstreept daarnaast het belang van goede preventie. Staatssecretaris Van Ark nam op 14 mei 2020 samen met Han Busker (FNV) en Hans de Boer (VNO-NCW) het rapport ‘Stof tot nadenken’ van de Commissie vergemakkelijking schadeafhandeling beroepsziekten onder leiding van Ton Heerts in ontvangst. 

Het rapport kunt u hier lezen.

Persbericht 2 november 2023: Benoemingen bij het IAS/ISBG
Persbericht 28 april 2023: 250 tegemoetkomingen aangevraagd voor beroepsziekte
Persbericht 5 januari 2023: Per 1 januari: Financiële tegemoetkoming voor slachtoffers beroepsziekten

Op deze pagina vindt u een overzicht van de voorwaarden voor de regeling TSB.

U kunt in aanmerking komen voor een tegemoetkoming als u aan de volgende voorwaarden voldoet:

• U heeft een beroepsziekte die in de TSB-regeling staat. (De diagnose moet, nadat u de aanvraag heeft ingediend, worden bevestigd door het deskundigenpanel van Lexces.)
• Uw beroepsziekte is ontstaan door het werken met schadelijke stoffen in (het Europese gedeelte van) Nederland.
• U deed dit werk in loondienst of als zelfstandige zonder personeel.
• Uw beroepsziekte is ontstaan tijdens werkzaamheden die onder de Nederlandse wet vallen of vielen.
• U heeft geen tegemoetkoming gekregen van de overheid voor een andere stoffengerelateerde beroepsziekte via de TSB-regeling, de TAS-regeling, de TNS-regeling, of de CSE-regeling (schildersziekte) of het Reglement eenmalige silicosevergoeding oud-mijnwerkers.
• U heeft de aanvraag zelf ondertekend.

Vergoeding werkgever

Heeft u voor de beroepsziekte al een vergoeding gekregen van uw werkgever of opdrachtgever, maar is die lager dan het bedrag in de TSB-regeling? Dan kunt u een aanvraag doen. Het eerder ontvangen geldbedrag wordt dan van de tegemoetkoming afgetrokken.

Overlijden

Als u komt te overlijden nadat u zichzelf heeft aangemeld via de website, dan hebben uw nabestaanden misschien nog recht op de tegemoetkoming. Dat is alleen het geval als wij u al het SVB-aanvraagformulier (deze ontvangt u in de aanvraagset per post) hebben gestuurd, dit formulier ondertekend is en binnen zes weken naar ons teruggestuurd wordt. Nabestaanden die recht hebben op de tegemoetkoming zijn in volgorde:

1. de langstlevende echtgenoot,
2. de minderjarige kinderen,
3. personen met wie de overledene in gezinsverband leefde,
4. andere erfgenamen, waarbij een verklaring van erfrecht getoond moet worden.

Meer informatie

De volledige tekst van de regeling Tegemoetkoming Stoffengerelateerde Beroepsziekten (TSB) vindt u via de volgende link.

Kijk op de pagina van uw beroepsziekte voor specifieke voorwaarden en om een aanvraag te doen.

• Allergisch beroepsastma
• CSE (schildersziekte)
• Longkanker door asbest
• Longkanker door silica
• Neus(bijholte)kanker door houtstof
• Silicose (stoflongen)

Op de pagina Uw aanvraag in vijf stappen vindt u meer uitleg over de aanvraagprocedure.

Kijk op de pagina Over de regeling TSB voor algemene informatie over de regeling.

Kijk voor meer informatie ook onder de veelgestelde vragen. Staat u vraag daar niet bij? Dan kunt u ons bellen op: 088-3037340.

Jan uit Nisse (73 jaar, Zeeland) moet even diep nadenken over de vraag wanneer hij is gestopt met werken. ‘Twaalf jaar geleden’, souffleert zijn echtgenote. Het overkomt hem wel vaker, dat hij het even niet meer weet. ‘Dan heb ik alle boodschappen keurig op een lijstje geschreven. Eenmaal in de winkel ben ik vergeten dat ik het lijstje in mijn broekzak heb gestopt.’

Schildersziekte

Jan heeft CSE, in de volksmond bekend als OPS, ook wel de schildersziekte. Jan liep de ziekte op door de jarenlange blootstelling aan oplosmiddelen. Zijn loopbaan voerde hem langs verschillende schildersbedrijven en een scheepswerf. Daar werkte hij niet alleen met synthetische verf, maar ook met wasbenzine, thinner, primers, antifouling en loodmenie. ‘Bovendien was ik in de bedrijven vaak degene die het beste op kleur kon mengen. Ook de kleuren die heel moeilijk na te maken waren. Dat deed ik gewoon met het handje, zonder enige bescherming.’

In die tijd had niemand nog van CSE gehoord

De klachten beginnen rond 1985, als Jan dan zo’n twintig jaar schilder is. Zijn vrouw merkt op dat hij vergeetachtig wordt. Hij verliest zijn reuk en smaak. Soms kan hij ook wat ‘kort op de kar’ zijn. ‘De deur bij de dokter loop ik niet plat, maar op aandringen van mijn vrouw ben ik toch gegaan. De arts stuurde me naar huis met een paracetamolletje. Niet zo gek, want in die tijd had niemand nog van CSE gehoord.’

Vuistdikke map met documenten

Hoe hij nu zeker weet dat het om de schildersziekte gaat, heeft hij voor een belangrijk deel te danken aan zijn broer Han, die een verleden heeft als rechercheur. Toen in de media berichten verschenen over de regeling voor werknemers met CSE, bereidde hij de aanvraag bij het OPS-loket voor. De vuistdikke map met documenten over het arbeidsverleden van zijn broer en diens bezoeken aan de huisarts, was meer dan genoeg om de oplosmiddelen als de schuldige aan te wijzen.

Jan krijgt na zijn pensioen nog een flinke klap te verwerken. In de zomer van 2017 krijgt hij een hartstilstand. Hij ligt een aantal dagen in coma, met hersenletsel tot gevolg. ‘Gelukkig gaat het nu heel goed met me. Mijn geheugen is nog altijd een zeef, maar ik heb mijn reuk en smaak in elk geval weer terug.’

Bovendien wil Jan van stilzitten niets weten. Zijn vrouw moet hem regelmatig afremmen als hij weer eens als een jonge hond tekeer gaat in de tuin. Vijf minuten aan de koffie en hij wil alweer naar buiten. ‘Ik ben altijd iemand geweest die gewoon doorging met zijn werk. Ik probeerde alles zo goed mogelijk te doen en op tijd klaar te zijn. Het tempo van vroeger? Tja, dat zit er bij mij nog altijd in.’

Als u zich aanmeldt voor de TSB-regeling (Regeling Tegemoetkoming Stoffengerelateerde Beroepsziekten), volgen er 5 stappen. We hebben informatie nodig om te beoordelen of u voldoet aan de voorwaarden van de regeling TSB.

Als uw aanvraag binnen is:

STAP 1. Wij nemen contact met u op en sturen u formulieren om in te vullen

Nadat u zich bij ons heeft aangemeld, nemen wij telefonisch contact met u op. We bespreken de aanmelding en de procedure met u. Als u aan de eerste belangrijke voorwaarden van de TSB-regeling voldoet, ontvangt u per post van ons de aanvraagset. Deze bestaat uit een folder, retourenvelop en vier formulieren.

STAP 2. We verzamelen informatie over uw ziekte en uw arbeidsverleden

Opvragen medische informatie

Om uw aanvraag te beoordelen, hebben we medische informatie nodig. Het ISBG vraagt de diagnose en andere noodzakelijke medische informatie over u op. Dit doen we bij de arts(en) voor wie u een medische machtiging heeft gegeven.

Onderzoek arbeidsverleden

Het doel van het onderzoek arbeidsverleden is om een volledig overzicht te krijgen van de werkgevers en opdrachtgevers bij wie u heeft gewerkt en van de werkzaamheden waarbij u misschien in contact bent gekomen met gevaarlijke stoffen.

Wij bellen u op om een afspraak te maken voor een gesprek over uw arbeidsverleden. Dit gesprek kan bij u thuis worden gedaan, telefonisch of via een videogesprek. Dit is afhankelijk van de informatie die al bekend is en wat u prettig vindt. We overleggen dit met u als we bellen voor een afspraak.

Tijdens het gesprek bespreken we met u de banen of opdrachten die u heeft gehad. Bij elke baan vragen we of u zelf met een gevaarlijke stof heeft gewerkt. Het kan ook zijn dat u met stoffen in contact kwam, doordat collega’s hiermee werkten. Ook zal de medewerker u vragen hoe vaak u in contact kwam met de stof en in welke hoeveelheden.

Voorbereiden

Bereid u goed voor op dit gesprek (gebruik daarbij eventueel dit voorbeeld). Schrijf alvast op:

• bij welke werkgever bent u in aanraking gekomen met gevaarlijke stoffen;
• hoe bent u in aanraking gekomen met de stof(fen);
• van wanneer tot wanneer werkte u bij de werkgever (jaartallen).

Bij een huisbezoek

Als er wordt afgesproken dat het gesprek bij u thuis plaatsvindt, komt een medewerker van ISBG bij u langs. Het is nuttig om bewijs klaar te leggen als u dat heeft. Onze medewerker kan hier tijdens het huisbezoek foto’s van maken. Denk aan bewijs over blootstelling aan de gevaarlijke stof op uw werkplek en oude papieren van uw werk, zoals uw arbeidscontract, overeenkomst tot opdracht, een CV en een uitdraai van uw Nederlandse dienstverbanden vanaf 1998. Dit overzicht kunt u vinden door in te loggen op de website UWV.nl.

Verslag

De ISBG-medewerker verzamelt alle informatie en maakt hier een verslag van. Deze ontvangt u ook. Met dit verslag kunnen wij bepalen of u werknemer of opdrachtnemer was of bent.

STAP 3. Een deskundigenpanel beoordeelt de informatie

Deskundigen beoordelen de medische informatie en het verslag over uw arbeidsverleden. Dit deskundigenpanel bestaat uit artsen en specialisten op het gebied van gezond en veilig werken van Bureau Lexces*. Het deskundigenpanel beoordeelt of uw ziekte is veroorzaakt door werk, volgens de voorwaarden van de TSB-regeling.

*Lexces is het landelijk expertisecentrum voor ziekten die veroorzaakt worden door stoffen op het werk. Lexces heeft kennis over gevaarlijke stoffen en over gezondheidsrisico’s voor mensen die ermee werken. Meer informatie vindt u op de website van Lexces.

STAP 4. Wij geven een advies over uw aanvraag

Wij adviseren de SVB (Sociale Verzekeringsbank) over uw aanvraag. Dit doen wij op basis van alle informatie die u ons heeft gegeven en het oordeel van het deskundigenpanel.

STAP 5. De SVB (Sociale Verzekeringsbank) neemt een beslissing

De SVB neemt op basis van ons advies en alle informatie een beslissing. U krijgt daarover een brief van de SVB.

Hoe lang duurt dit proces?

Normaal gesproken beslist de SVB binnen 16 weken. De 16 weken gaan in op het moment dat het ISBG een ondertekende aanvraag van u heeft ontvangen. Dit is de wettelijke beslistermijn. Lukt het niet om binnen 16 weken te beslissen, dan kan de SVB deze termijn verlengen met nog een keer 16 weken. Lukt het dan nog niet om te beslissen, dan vraagt de SVB u akkoord te gaan met een nieuwe datum waarbinnen beslist gaat worden.

Tegemoetkoming en nabestaanden

De tegemoetkoming is beschikbaar voor slachtoffers die nog leven. Als u komt te overlijden nadat u zichzelf heeft aangemeld via de website, dan hebben uw nabestaanden misschien nog recht op de tegemoetkoming. Dat is alleen het geval als wij u al het SVB-aanvraagformulier (deze ontvangt u in de aanvraagset per post) hebben gestuurd, dit formulier ondertekend is en binnen zes weken naar ons teruggestuurd wordt.

Contact

Heeft u nog vragen? Kijk dan bij de veelgestelde vragen.

Staat uw vraag er niet bij? Neem dan contact op met ons.

Heeft u hulp nodig bij het invullen van de formulieren? Of wilt u misschien toch niet doorgaan met uw aanvraag? Neem dan contact op met uw contactpersoon van het ISBG.

Mensen die ziek zijn geworden door werken met schadelijke stoffen kunnen een tegemoetkoming in de vorm van een geldbedrag aanvragen. Dit staat in de regeling Tegemoetkoming Stoffengerelateerde Beroepsziekten (TSB). De TSB-regeling is op dit moment beschikbaar voor (oud)werknemers of zelfstandigen met allergisch beroepsastma, CSE (schildersziekte), longkanker door asbest, longkanker door silica, neus(bijholte)kanker door houtstof en silicose.

Erkenning beroepsziekte

De TSB-regeling geeft erkenning aan het verlies van gezonde levensjaren. Mensen die aan de voorwaarden voldoen (zie Voorwaarden regeling TSB), krijgen één keer een tegemoetkoming van de overheid. In 2026 is dit een bedrag van €27.030,-. Dit wordt uitgekeerd door de Sociale Verzekeringsbank (SVB). Als de aanvrager ook een schadevergoeding of een betaling heeft ontvangen van de werkgever of opdrachtgever, trekt de SVB het ontvangen geldbedrag van de tegemoetkoming af.

Andere beroepsziekten

Op dit moment kunnen mensen die ziek zijn geworden door het werken met schadelijke stoffen een aanvraag doen als zij één van de volgende ziektes hebben:

• Allergisch beroepsastma
• CSE (schildersziekte)
• Longkanker door asbest
• Longkanker door silica
• Silicose (stoflongen)
• Neus(bijholte)kanker door houtstof

In de komende jaren worden er meer ziektes toegevoegd die zijn ontstaan door het werken met schadelijke stoffen. Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid bepaalt wanneer dat gebeurt en welke beroepsziekten dat zijn. Als er een ziekte bij komt, leest u dit op deze website en in de nieuwsbrief. U kunt zich onderaan deze pagina aanmelden voor onze nieuwsbrief.

Waarom bestaat de TSB-regeling?

Elk jaar overlijden ruim vierduizend mensen door ongezond en onveilig werk. Vaak komt dit door werken met schadelijke stoffen. Mensen die ziek zijn geworden door deze stoffen hebben (vaak blijvende) gezondheidsschade. Het is moeilijk om een werkgever of opdrachtgever aansprakelijk te stellen voor deze schade. Zo’n proces is ingewikkeld en duurt vaak lang: gemiddeld ruim vier jaar en soms zelfs tien jaar of meer. Het kost de (ex-)werknemer bovendien veel geld, onder andere aan proceskosten. Deze kosten worden niet altijd helemaal vergoed, ook niet als de werkgever of opdrachtgever aansprakelijk wordt gesteld. 

Via de TSB-regeling kunnen mensen die ziek zijn geworden door het werken met gevaarlijke stoffen sneller erkenning krijgen. De aanvragers krijgen binnen 16 weken na de aanvraag te horen of ze een tegemoetkoming krijgen of niet (deze periode kan met 16 weken verlengd worden als er bijvoorbeeld nog documenten missen). Iemand die een tegemoetkoming via de regeling TSB aanvraagt, kan ook een rechtszaak starten tegen de (oud-) werkgever of opdrachtgever. Als de aanvrager een schadevergoeding krijgt van de (oud-)werkgever of opdrachtgever, moet een deel of de hele tegemoetkoming TSB worden terugbetaald.

Wie zijn er betrokken bij de regeling TSB?

ISBG

De aanvraag komt binnen bij het Instituut Slachtoffers Beroepsziekten door Gevaarlijke stoffen (ISBG). Het ISBG heeft contact met de aanvrager. Het ISBG werkt samen met onderstaande organisaties.

Lexces

Lexces is het landelijk expertisecentrum stoffengerelateerde beroepsziekten. Een deskundigenpanel van Lexces beoordeelt of er sprake is van een beroepsziekte volgens de regeling. De Adviescommissie Lijst Beroepsziekten van Lexces adviseert het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over de lijst van erkende beroepsziekten. Deze commissie stelt ook het protocol op voor het bevestigen van de diagnose van de beroepsziekte.

Sociale Verzekeringsbank (SVB)

De Sociale Verzekeringsbank (SVB) neemt het definitieve besluit of iemand een tegemoetkoming krijgt of niet. Dit gebeurt nadat het ISBG hierover een advies heeft gegeven. Bij een positief advies betaalt de SVB het geldbedrag uit.

Instituut Asbestslachtoffers (IAS)

Asbestslachtoffers met de ziekte maligne mesothelioom en asbestose kunnen zich aanmelden bij het Instituut Asbestslachtoffers (IAS). Vanwege de vele raakvlakken tussen het IAS en het ISBG is er structureel overleg en vindt er personele uitwisseling plaats.

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

De regeling TSB is een initiatief van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Het Ministerie bepaalt op basis van het advies van de Adviescommissie van Lexces welke ziekten worden toegevoegd aan de lijst met erkende beroepsziekten.

Bent u professional op het gebied van CSE? Dan komen uw patiënten mogelijk in aanmerking voor de Tegemoetkoming Stoffengerelateerde Beroepsziekten (TSB).

Deze regeling is er voor mensen die ziek zijn geworden als gevolg van blootstelling aan neurotoxische stoffen (oplosmiddelen) op het werk. Patiënten die een diagnose hebben en aan de voorwaarden voldoen, kunnen een eenmalige financiële tegemoetkoming van de overheid krijgen. De TSB-regeling geeft daarmee erkenning aan het verlies van gezonde levensjaren.

Uw rol is cruciaal!

Als zorgprofessional heeft u een belangrijke rol bij het diagnosticeren en behandelen van mensen met CSE. Daarnaast kunt u patiënten met CSE attenderen op de regeling TSB. Mogelijk komen zij in aanmerking voor de tegemoetkoming. We lichten hieronder de regeling en de belangrijkste criteria toe.

Waarom is het belangrijk de (mogelijke) relatie te leggen met werk?

Hoewel het op het eerste gezicht misschien niet zo relevant lijkt, is dat het wel om de volgende redenen:

• Er zijn verschillende regelingen waar mensen mogelijk recht op hebben;
• Bij sommige ziekten, zoals astma, kunnen maatregelen voorkomen dat mensen uitvallen en ook het medicijngebruik naar beneden worden bijgesteld;
• Voor patiënten levert het belangrijke erkenning op;
• Kennis kan helpen voorkomen dat andere mensen ziek worden.

Hoe werkt de TSB-regeling?

Slachtoffers van CSE kunnen zich aanmelden via het Instituut Slachtoffers Beroepsziekten door Gevaarlijke stoffen (ISBG). Het ISBG heeft contact met de aanvrager en werkt samen met Lexces (een panel van medisch deskundigen). Lexces beoordeelt of het aannemelijk is dat de aanvrager ziek is geworden door het werken met neurotoxische stoffen. U kunt bij Lexces terecht voor onder meer vragen over vroegsignalering en diagnostiek. Bij een positief advies wordt de tegemoetkoming wordt uitgekeerd door de Sociale Verzekeringsbank (SVB). Deze dienstverlening is kosteloos. U leest hier meer over de TSB-regeling.

Diagnose CSE volgens regeling TSB

De diagnose CSE kan niet met één specifieke methode worden vastgesteld. Bovendien is het vaak lastig om de relatie in tijd nog aannemelijk te maken als de blootstelling lang geleden is gestopt. Om tot de diagnose te komen moeten andere mogelijke oorzaken van de gezondheidsklachten worden uitgesloten. De diagnostiek is in Nederland met name uitgevoerd door een gespecialiseerd team van deskundigen (Solvent Team) en verloopt volgens een gestandaardiseerd internationaal consensusprotocol, dat is toegepast in de CSE-regeling. De TSB-regeling volgt dezelfde methodiek.

In het kader van de TSB is er sprake van CSE als de diagnose CSE vanaf type 2B op basis van de Raleigh-classificatie is vastgesteld en aannemelijk is gemaakt dat de aandoening is veroorzaakt door blootstelling aan vluchtige organische stoffen bij het verrichten van de arbeid als werkende. Lexces heeft hiervoor een protocol opgesteld.

De diagnostiek van CSE bestaat uit vijf stappen:

1. Passende gezondheidsklachten;
2. Relevante blootstelling aan vluchtige organische stoffen;
3. Relatie in de tijd tussen het ontwikkelen van gezondheidsklachten en de blootstelling aan vluchtige organische stoffen;
4. Uitsluiten van andere oorzaken van de gezondheidsklachten;
5. Passende afwijkingen bij neuropsychologisch onderzoek (NPO).

De onderstaande medische informatie wordt – met toestemming van de patiënt – opgevraagd bij de medisch specialist en, indien van toepassing, bij het OPS-loket:

1. de relevante klinische informatie over het ziekteproces (inclusief klinisch beloop), waaronder de specialistenbrieven; 
2. het originele verslag van het neuropsychologisch onderzoek (NPO) inclusief de ruwe en de t-scores.

Op basis van de aangeleverde medische informatie oordeelt het deskundigenpanel van Lexces, bestaande uit onder andere een neuropsycholoog, of de diagnose CSE kan worden bevestigd.

Arbeidsverleden

Het ISBG vraagt het arbeidsverleden van de patiënt uit. In de uitvraag wordt specifieke informatie opgevraagd over functies en taken die de aanvrager gedurende het werkzame leven heeft uitgevoerd, de jaren dat deze functies zijn uitgevoerd en de tijdsduur per week, de werkplekomstandigheden en of het arbeid in Nederland betrof. Ook wordt gevraagd naar de aanwezigheid van aanvullende informatie, zoals een risico-inventarisatie en -evaluatie of meetrapporten, die voor de beoordeling gebruikt kunnen worden.

Causaliteit werkgerelateerde CSE

De uiteindelijke beoordeling vindt plaats op basis van een combinatie van de medisch diagnostische criteria én de uitvraag arbeidsverleden en blootstellingsgeschiedenis.

Beroepen met verhoogde kans op CSE

Blootstelling aan vluchtige organische stoffen kan zich voordoen in verschillende branches. Bekende sectoren waar (in het verleden) medewerkers met CSE zijn gediagnostiseerd zijn schilders, spuiters, drukkers, woning- of projectstoffeerders, productiemedewerkers van verf- en inktfabrieken, productiemedewerkers / chauffeurs van chemische bedrijven en parketvloerleggers.

Bent u professional op het gebied van allergisch (beroeps)astma? Dan kan het zijn dat u patiënten heeft die in aanmerking komen voor de Tegemoetkoming Stoffengerelateerde Beroepsziekten (TSB).

Deze regeling is er voor mensen die ziek zijn geworden als gevolg van blootstelling aan gevaarlijke stoffen op het werk. Patiënten die een diagnose hebben en aan de voorwaarden voldoen, kunnen een eenmalige financiële tegemoetkoming van de overheid krijgen. De TSB-regeling geeft daarmee erkenning aan het verlies van gezonde levensjaren.

Uw rol is cruciaal!

Als zorgprofessional heeft u een belangrijke rol bij het diagnosticeren en behandelen van mensen die in hun werk zijn blootgesteld aan allergene stoffen en daardoor astma hebben ontwikkeld. Daarnaast kunt u uw patiënten met allergisch beroepsastma attenderen op de regeling TSB. Mogelijk komen zij in aanmerking voor de tegemoetkoming. We lichten hieronder de regeling en de belangrijkste criteria toe.

Waarom is het belangrijk de (mogelijke) relatie te leggen met werk?

Hoewel het op het eerste gezicht misschien niet zo relevant lijkt voor de behandeling van astma, is dat het wel om de volgende redenen:

• Er zijn verschillende regelingen waar mensen mogelijk recht op hebben;
• Bij sommige ziekten, zoals astma, kunnen maatregelen voorkomen dat mensen uitvallen en ook het medicijngebruik naar beneden worden bijgesteld;
• Voor patiënten levert het belangrijke erkenning op;
• Kennis kan helpen voorkomen dat andere mensen ziek worden.

Hoe werkt de TSB-regeling?

Slachtoffers van allergisch beroepsastma kunnen zich aanmelden via het Instituut Slachtoffers Beroepsziekten door Gevaarlijke stoffen (ISBG). Het ISBG heeft contact met de aanvrager en werkt samen met Lexces (een panel van medisch deskundigen). Lexces beoordeelt of het aannemelijk is dat de aanvrager ziek is geworden door het werken met allergene stoffen. U kunt bij Lexces terecht voor onder meer vragen over vroegsignalering en diagnostiek. Bij een positief advies wordt de tegemoetkoming uitgekeerd door de Sociale Verzekeringsbank (SVB). Deze dienstverlening is kosteloos. U leest hier meer over de TSB-regeling.

Diagnose allergisch beroepsastma

Om in aanmerking te komen voor de tegemoetkoming is het nodig om de diagnose allergisch beroepsastma te kunnen stellen. Hiervoor heeft Lexces een protocol opgesteld. De onderstaande medische informatie wordt – met toestemming van de patiënt – opgevraagd bij de huisarts, longarts, bedrijfsarts en eventuele andere artsen:

1. Diagnostiek gericht op het vaststellen van astma op basis van longfunctieonderzoek zoals spirometrie en een aspecifieke bronchiale provocatietest met histamine of methacholine;
2. Diagnostiek gericht op het vaststellen van werkgerelateerd astma, waaronder sequentieel longfunctieonderzoek met behulp van een piekstroommeter of minispirometer, eventueel aangevuld met aspecifieke bronchiale provocatietesten met histamine of methacholine en bepaling van het aantal eosinofielen in het bloed, en;
   Diagnostiek gericht op het vaststellen van allergisch beroepsastma, waaronder (specifieke) sensibilisatietesten of huidpriktesten.

Om een eventuele relatie met werk te achterhalen, kunt u uw patiënt enkele vragen stellen:

1. Wat voor werk doet u?
2. Komt u in contact met stoffen, gassen of dampen tijdens uw werk?
3. Denkt u dat deze stoffen, gassen of dampen samenhangen met uw klachten?
4. Nemen uw klachten af als u langer thuis bent, bijvoorbeeld in het weekend of vakanties?

Zie voor meer details ook het Zorgpad werkgerelateerde longziekten van de Long Alliantie Nederland.

Arbeidsverleden

Het ISBG vraagt het arbeidsverleden van de patiënt uit. In de uitvraag wordt specifieke informatie opgevraagd over functies en taken die de aanvrager gedurende het werkzame leven heeft uitgevoerd, de jaren dat deze functies zijn uitgevoerd en de tijdsduur per week, de werkplekomstandigheden en of het arbeid in Nederland betrof. Ook wordt gevraagd naar de aanwezigheid van aanvullende informatie die voor de beoordeling gebruikt kan worden, zoals een risico-inventarisatie en -evaluatie of meetrapporten.

Causaliteit allergisch beroepsastma

Het deskundigenpanel beoordeelt of er sprake is van allergisch beroepsastma volgens de voorwaarden van de TSB-regeling. Dit gebeurt op basis van een combinatie van de medisch diagnostische criteria én de uitvraag arbeidsverleden en blootstellingsgeschiedenis.

Gespecialiseerde kenniscentra

Er zijn momenteel vier kenniscentra in Nederland waar u terecht kunt met vragen. Zij kunnen ook de benodigde onderzoeken uitvoeren voor het diagnosticeren van allergisch beroepsastma:

• Polikliniek Mens en Arbeid (PMA, verbonden aan Amsterdam UMC)
• Nederlands Kenniscentrum Arbeid en Longaandoeningen (NKAL, verbonden aan Utrecht UMC)
• Kenniscentrum Werk en Longen – 010 (expertisecentrum Astma, COPD & Allergie Franciscus Gasthuis & Vlietland Rotterdam en expertisecentrum Interstitiële Longziekten van het Erasmus MC).
• Kenniscentrum werkgerelateerde longaandoeningen (Martini ziekenhuis Groningen)

Op de websites van de Long Alliantie Nederland, Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde (NVAB) en TBV-online vindt u veel informatie.