Zoeken

Is longkanker pech?

Longkanker is wereldwijd de dodelijkste kankersoort. Een deel daarvan is niet “pech”, zoals vaak wordt gezegd, maar het directe gevolg van jarenlange blootstelling op de werkvloer. Op 1 augustus is Wereld longkankerdag. Een moment om stil te staan bij de mensen bij wie longkanker met de juiste maatregelen voorkomen had kunnen worden, zoals bij longkanker door asbest of silica. Voor deze mensen is er de TSB-regeling (tegemoetkoming stoffengerelateerde beroepsziekten).

Henk vermoedt voor het eerst dat er iets mis is als hij een vriend helpt bij het metselen van een overkapping. Normaal zou dat voor hem een koud kunstje moeten zijn. ‘Maar nu was ik na een paar uur helemaal kapot. Hoewel ik COPD heb, wist ik: dit is niets voor mij, hier klopt iets niet. Mijn conditie was écht niet goed.’ Henk brengt een bezoek aan de huisarts. Die stuurt hem voor nader onderzoek door naar het ziekenhuis. ‘Op de foto’s zagen de artsen dat ik in mijn rechterlong een kankergezwel had.’

Longkanker door abest

Hoewel Henk het grootste deel van zijn loopbaan in de bouw als uitvoerder werkt, komt hij gedurende zijn eerste jaren als timmerman regelmatig met asbest in aanraking. Hij zaagt en boort in dakplaten, vensterbanken, radiatorisolatie en wandplaten. Zonder bescherming en zonder enige kennis van de risico’s. Henk: ‘Asbest werd voor van alles gebruikt. Niemand kende de gevaren, dus je bewerkte het materiaal gewoon. Vrijdagmiddag ruimden we de bouw op. Van het afvalhout maakten we een gezellig vuurtje. Brandde het eenmaal goed, dan gooiden we er nog een paar asbestplaten op, want dat knapperde zo mooi. Er werd nooit bij nagedacht dat het gevaarlijk zou kunnen zijn. Het is ook niet eerlijk om iemand uit die tijd iets kwalijk te nemen.’

Mogelijke relatie met werk?

Patiënten staan zelf vaak niet stil bij een mogelijke relatie met werk. Hoewel dat op het eerste gezicht misschien ook niet zo relevant lijkt als er longkanker is gediagnosticeerd, is dat het wel om de volgende redenen:

• Er zijn verschillende regelingen waar mensen mogelijk recht op hebben;
• Voor patiënten levert het belangrijke erkenning op;
• Kennis kan helpen voorkomen dat andere mensen ziek worden.

Daarom is het voor artsen en verpleegkundigen altijd belangrijk om te vragen of mensen op hun werk zijn blootgesteld aan gevaarlijke stoffen, ook al is dat lang geleden.

TSB-regeling

Henk heeft geluk gehad en na een intensief traject is hij genezen van longkanker door asbest. Hij vroeg ook de TSB-regeling aan. Deze regeling is er speciaal voor mensen die ziek zijn geworden door het werken met gevaarlijke stoffen. Het zorgt voor belangrijke erkenning van het feit dat ze ziek zijn door hun werk én ze ontvangen een financiële tegemoetkoming van €27.000. De regeling is beschikbaar voor allergisch beroepsastma, CSE (schildersziekte), longkanker door asbest/silica, neus(bijholte)kanker door houtstof en silicose. Aanvragers worden ondersteund in het verdere traject.

• Kijk hier voor meer informatie over de TSB-regeling voor longkanker door silica >>
• Kijk hier voor meer informatie over de TSB-regeling voor longkanker door asbest >>
• Lees hier het volledige verhaal van Henk >>
• Kijk hier voor meer informatie voor professionals over longkanker door silica >>
• Kijk hier voor meer informatie voor professionals over longkanker door asbest >>

Houtstof lijkt zo onschuldig: het is nota bene een natuurproduct. Toch brengt het werken met hout risico’s met zich mee. Ieder jaar ontstaan er nieuwe slachtoffers van neus(bijholte)kanker (sinonasaalkanker) door houtstof. Op 27 juli is de dag voor hoofd-halskanker. Een moment om stil te staan bij de mensen bij wie deze vorm van kanker voorkomen had kunnen worden met de juiste maatregelen. Voor deze mensen, ook als ze zijn genezen, is er de TSB-regeling (tegemoetkoming stoffengerelateerde beroepsziekten).

In 2018 gaat Frans langs bij de KNO-arts voor een hardnekkige verkoudheid waar hij maar niet vanaf komt. Met een cameraatje wordt in Frans’ neus gekeken en hij hoort: “Dat ziet er niet goed uit”. Binnen twee dagen volgt verder onderzoek en een week later gaat hij onder het mes. De diagnose: neus(bijholte)kanker door houtstof.

Werken met houtstof

Frans: “De arts vroeg gelijk al of ik met hout had gewerkt. Nou dat kun je wel zeggen! Op mijn 17^e ben ik begonnen in de interieurbouw. Zagen, frezen, boren: de houtstof was er altijd. We maakten interieurs voor winkels en kantoren, en af en toe voor grote particuliere huizen. Destijds was er in de werkplaats nog geen afzuiging. Later kwam dat wel: afzuiging op de machines en na mijn tijd ook goede afzuiging boven de werkbanken. Maar in mijn tijd was dat er allemaal niet, of heel beperkt, dus je zat heel veel tussen de houtstof. Ik had wel een mondkapje, maar daar kroop het stof gewoon langs naar binnen.”

Mogelijke relatie met werk?

Patiënten staan zelf vaak niet stil bij een mogelijke relatie met werk. Hoewel dat op het eerste gezicht misschien ook niet zo relevant lijkt als er kanker is gediagnosticeerd, is dat het wel om de volgende redenen:

• Mogelijk heeft de patiënt recht op de TSB-regeling;
• Voor patiënten levert het belangrijke erkenning op;
• Kennis kan helpen voorkomen dat andere mensen ziek worden.

Voor artsen en verplegend personeel is het daarom belangrijk om altijd te vragen of mensen op hun werk zijn blootgesteld aan (gevaarlijke) stoffen, ook al is dat lang geleden.

TSB-regeling

Na intensieve behandeling is Frans nu kankervrij, maar hij ondervindt nog dagelijks de effecten van zijn ziekte. Zo is hij slechter gaan horen, zijn reukvermogen kwijt en moet hij meerdere keren per dag zijn gezicht spoelen. In 2025 vroeg hij de TSB-regeling aan. Deze regeling is er speciaal voor mensen die ziek zijn geworden door het werken met gevaarlijke stoffen. Het zorgt voor belangrijke erkenning van het feit dat ze ziek zijn door hun werk én ze ontvangen een financiële tegemoetkoming van €27.000. De regeling is beschikbaar voor allergisch beroepsastma, CSE (schildersziekte), longkanker door asbest/silica, neus(bijholte)kanker door houtstof en silicose. Aanvragers worden ondersteund in het traject.

• Kijk hier voor meer informatie over de TSB-regeling voor neus(bijholte)kanker door houtstof >>
• Kijk hier voor meer informatie voor professionals over neus(bijholte)kanker door houtstof >>
• Lees hier het volledige verhaal van Frans >>

Lees HIER de mei 2026 nieuwsbrief van IAS en ISBG SAMEN (IAS nr. 84)

Naar het nieuwsoverzicht

Jaarlijks overlijden in Nederland naar schatting 3.000 mensen door blootstelling aan gevaarlijke stoffen op het werk. In een nieuw rapport beschrijft het RIVM hoe risico’s vaak pas worden herkend nadat mensen ziek zijn geworden, en welke methoden kunnen helpen om risico’s op het werk eerder in beeld te krijgen. Lexces.nl, 29 april 2026

Op 20 mei vindt de eerste Dag van de beroepsziekte plaats met als thema longgerelateerde beroepsziekten. Op deze dag staan het Instituut Slachtoffers Beroepsziekten door Gevaarlijke stoffen (ISBG) en longartsen stil bij het leed dat ontstaat door blootstelling op het werk. Het belang van het leggen van de mogelijke relatie tussen longziekten en werk heeft nog steeds aandacht nodig.

Ieder jaar overlijden minstens 3000 Nederlanders door een beroepslongziekte. En nog steeds worden jaarlijks duizenden mensen ziek door het werken met gevaarlijke of schadelijke stoffen op het werk. Niemand zou ziek moeten worden door zijn werk! En met de juiste maatregelen is dat ook helemaal niet nodig. Werkgevers zijn verplicht om te zorgen voor een veilige en gezonde werkplek.

Relatie tussen longziekten en werk

De mogelijke relatie met werk wordt lang niet altijd gelegd. Toch is het om meerdere redenen belangrijk dit te onderzoeken:

• Mogelijk recht op financiële regelingen (TSB-regeling, regelingen IAS);
• Bij sommige ziekten, zoals astma, kunnen gerichte maatregelen uitval voorkomen en het medicijngebruik verminderen;
• Erkenning van de oorzaak biedt rust en bevestiging;
• Inzicht in oorzaken helpt voorkomen dat anderen (collega’s) ziek worden.

Meer dan 3 op de 10 bedrijven in Nederland heeft de basis van het arbobeleid niet op orde. Daarmee voldoen zij niet aan een wettelijke verplichting en lopen werknemers onnodig risico op ongevallen en blootstelling aan bijvoorbeeld gevaarlijke stoffen. Dat blijkt uit de onlangs gepubliceerde monitor Arbo in Bedrijf 2024-2025 van de Nederlandse Arbeidsinspectie. 23 april 2026

Het RIVM onderzocht de mogelijkheden om gezondheidseffecten van bestrijdingsmiddelen bij werkenden in de landbouw te onderzoeken. Advies is gedurende minimaal 10 tot 20 jaar een agrarisch cohortonderzoek bij een grote groep werkenden in de agrarische sector te doen. Hoewel zo’n studie technisch haalbaar is, vraagt dit om een grote investering in tijd en middelen van zowel overheid als sector. Op dit moment zijn die middelen volgens minister Aartsen (Werk en Participatie) niet beschikbaar. De minister wacht op resultaten van soortgelijke onderzoeken in andere landen, en op een advies van de onafhankelijke Adviescommissie Lijst beroepsziekten (ALb) over Parkinson als erkende beroepsziekte. Voor meer informatie, lees de Kamerbrief d.d. 31 maart 2026

Blootstelling aan houtstof kan neuskanker veroorzaken. De Nederlandse Arbeidsinspectie heeft een infographic gepubliceerd over hoe blootstelling aan houtstof voorkomen kan worden. Klik HIER voor de infographic. Nlarbeidsinspectie.nl, 31 maart 2026

Op 1 maart 2026 heeft het ministerie van SZW het Expertbureau Blootstelling aan Stoffen op de Werkplek (BWS) ingesteld. TNO gaat het bureau inrichten en verder vormgeven. Het Expertbureau gaat de SER-Subcommissie Grenswaarden Stoffen op de Werkplek (SER-GSW) onafhankelijk advies geven over de haalbaarheid van grenswaarden en zet hiervoor deskundigheid in door het instellen van een pool van deskundigen. SER.nl, 24 maart 2026

Minister Aartsen van Werk en Participatie beantwoordt Kamervragen over het bericht ‘Sluipmoordenaar op de werkvloer: 3.000 doden per jaar door gevaarlijke stoffen’. De minister deelt de zorg dat blootstelling aan gevaarlijke stoffen vaak onzichtbaar is en dat gezondheidsschade zich pas na jaren openbaart, waardoor risico’s in de praktijk worden onderschat door werkgevers én werknemers. Bijna de helft van de bedrijven met risico op blootstelling aan gevaarlijke stoffen, neemt geen of onvoldoende maatregelen om het risico tegen te gaan. Werkgevers zijn primair verantwoordelijk voor gezond en veilig werken met gevaarlijke stoffen. De overheid ondersteunt werkgevers hierbij met tools, kennis en expertise.  De Nederlandse Arbeidsinspectie houdt risicogericht toezicht. Preventie van beroepsziekten door gevaarlijke stoffen staat centraal in het beleid van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW). Voor meer informatie lees de Kamerbrief van 2 maart 2026 en een samenvatting op salaris van morgen.nl