Frits, bouwvakker

Als Frits (59) het Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam uitkomt, staat hij stil om op adem komen. Zijn longen functioneren nog maar half, dus bij de minste of geringste inspanning hapt hij naar adem. Tegenover het ziekenhuis wordt er flink gebouwd, en hoog boven op een steiger staat een bouwvakker stenen te slijpen. Zonder masker, zonder mondbescherming. Frits zou wel willen schreeuwen naar de man. “Doe het niet! Bescherm jezelf! Straks krijg je nog wat ik heb.”

Maar de bouwvakker is te ver weg en Frits heeft niet eens genoeg zuurstof voor zichzelf. Hij heeft een zuurstof-apparaat dat via een slangetje in zijn neus continu zijn zuurstoftekort aanvult.

Dit soort werk heeft Frits ook jaren zo gedaan: boren en slijpen zonder masker. Maar toen wist hij niet beter. “Tientallen jaren reed ik met mijn bus naar bouwplaatsen om met een diamantboor gaten en uitsparingen te maken in beton, steen en asfalt. Echt specialistisch werk. Eind jaren’90 kreeg ik een halfgelaatsmasker, en dat droeg ik toen wel. Maar ook daarna kwam ik nog weleens in het stof terecht, bij het schoonmaken van de stoffilters bijvoorbeeld.”

Steenhouwers-longen

Zes jaar geleden werd Frits overvallen door vermoeidheid en later door kortademigheid. “De dokter zei: ‘er is iets niet goed met je longen’. Nou dan schrik je wel.” De diagnose is silicose: stoflongen door steenstof dat zich in de longen nestelt en een chronische ontstekingsreactie veroorzaakt. Silicose wordt ook wel steenhouwers-longen genoemd. “Ze vonden de kwartsstof op zeven plekken in mijn lichaam. In mijn beide longen, maar bijvoorbeeld ook in mijn lymfeklieren”.

Door een onderzoek bij het NKAL in Utrecht konden ze vaststellen dat Frits ziek was geworden op en door het werk. Hij moest onmiddellijk stoppen met werken. “Daar heb ik het moeilijk mee gehad. Dan zat ik kortademig voor het raam en zag ik ’s ochtends vroeg anderen in hun busjes naar de bouw gaan. Daar had ik zelf graag ingezeten.”

Longtransplantatie

De kwaliteit van zijn longen gaat steeds verder achteruit. Zijn slaapplek is beneden, want hij kan de trap niet meer op. “En als ik ‘avonds opsta van de bank, mijn tanden poets en op bed zit duurt het wel 20 minuten voor ik weer op adem ben”.Zijn partner Hanny (56) regelt, naast haar werk in een hotel, alles thuis.

Van silicose kun je niet genezen. De longen van Frits zijn zo ernstig aangetast dat hij nu op de wachtlijst staat voor een dubbele longtransplantatie: een ingrijpende operatie waarbij beide longen worden vervangen door donorlongen. Hij staat nu hoog op de wachtlijst en verwacht elk moment een telefoontje. Na de operatie volgt een lang revalidatietraject en dan hopelijk weer meer kwaliteit van leven. “Gewoon weer een stukje fietsen met elkaar, of een rondje lopen. Dat je weer een trap kunt nemen”.

Bescherm jezelf!

Zijn arts wees hem op een vergoeding via de TSB-regeling: een geldbedrag voor mensen die ziek zijn geworden door het werk. “Ik vind dat wel goed, ze erkennen toch dat je door het werk ziek bent geworden. Maar ik vind het nog veel belangrijker dat anderen op de bouw beschermd worden. Je hebt geen idee hoe ziek je kan worden. Ik wil de mensen graag waarschuwen.”